Γνωρίζετε πώς δημιουργείται το χαλάζι και ποιο είναι το μεγαλύτερο χαλάζι που έχει καταγραφεί στην Κύπρο;

Γνωρίζετε πώς δημιουργείται το χαλάζι και ποιο είναι το μεγαλύτερο χαλάζι που έχει καταγραφεί στην Κύπρο;

>   Το δελτίο καιρού προσφέρει η kitas bank of cyprus banner


Το χαλάζι, είναι ένα μετεωρολογικό φαινόμενο και είδος υετού, το οποίο πέφτει από τον ουρανό σαν παγωμένο στερεό σώμα. Αναλόγως του μεγέθους και της ποσότητας που πέφτει, το χαλάζι μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα όταν παρατηρηθεί σε μια περιοχή. Στην περιοχή της Κύπρου, χαλάζι μπορεί να παρατηρηθεί οποιαδήποτε εποχή του χρόνου, αλλά τα σημαντικότερα επεισόδια χαλαζοπτώσεων πιο μεγάλης διαμέτρου, παρατηρούνται κυρίως κατά τους μεταβατικούς μήνες και ιδιαίτερα το φθινόπωρο, όπου η περιοχή μας ευνοείται από καταιγίδες αστάθειας.

Πώς όμως δημιουργείται το χαλάζι και κάτω από ποιες συνθήκες πέφτει στο έδαφος;

Κατά κύριο λόγο, το χαλάζι δημιουργείται σε σύννεφα τα οποία αποκτούν μεγάλο ύψος στην ατμόσφαιρα και τα οποία είναι φορτωμένα με υψηλές ποσότητες υγρασίας, με αποτέλεσμα την εκδήλωση καταιγίδων, όπως είναι τα σύννεφα κατακόρυφης ανάπτυξης (πχ. σωρειτομελανίες – cumulonimbus). Αυτό που χαρακτηρίζει τέτοιου είδους νέφη, είναι τα ισχυρά ανοδικά ρεύματα (updrafts), τα οποία ουσιαστικά βοηθούν στη δημιουργία των χαλαζόκοκκων. Οι υδροσταγόνες μέσα στα συγκεκριμένα νέφη, παρασύρονται από τα ισχυρά ανοδικά ρεύματα σε υψηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας και λόγω των εξαιρετικά χαμηλών θερμοκρασιών που επικρατούν σε τέτοια υψόμετρα, παγώνουν πάνω σε άλλους μικροσκοπικούς πυρήνες που έχουν παρασυρθεί από το έδαφος (διάφορα μικροσωματίδια, όπως πχ. σκόνη). Στη συνέχεια, οι χαλαζόκοκκοι αυτοί μεγαλώνουν περαιτέρω καθώς τα ισχυρά ανοδικά ρεύματα τους διατηρούν μέσα στο νέφος και νέες υδροσταγόνες συγκρούονται και «κολλούν» πάνω στην επιφάνεια των χαλαζόκοκκων, με αποτέλεσμα να παγώνουν, αυξάνοντας έτσι τη διάμετρό τους. Λόγω της παραπάνω διαδικασίας, το χαλάζι που δημιουργείται αποκτά διάφορες στρώσεις, οι οποίες εναλλάσσονται μεταξύ σκληρού, διαυγούς πάγου (η στρώση αυτή δημιουργείται σε περιοχές του νέφους με μεγάλη ποσότητα νερού) και πιο απαλού, θολού πάγου με γαλακτώδη όψη (η στρώση αυτή δημιουργείται σε περιοχές του νέφους με μικρότερη ποσότητα νερού, λόγω των φυσαλίδων που «εγκλωβίζονται» μέσα στον πάγο). 

Χαλάζι όπου είναι εμφανείς οι διάφορες στρώσεις. Πηγή: Dailymail

Η διαδικασία που περιγράψαμε πιο πάνω επαναλαμβάνεται συνεχώς, μέχρι να συμβούν 2 πράγματα, που θα έχουν ως αποτέλεσμα την πτώση του χαλαζιού από το νέφος. Όταν το χαλάζι μεγαλώσει αρκετά και το βάρος του είναι τόσο μεγάλο που τα ανοδικά ρεύματα δεν μπορούν να το συγκρατήσουν περαιτέρω, τότε η βαρύτητα υπερνικά και το χαλάζι πέφτει στο έδαφος. Το ίδιο συμβαίνει και σε περίπτωση που τα ανοδικά ρεύματα μέσα στο νέφος εξασθενήσουν, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να συγκρατήσουν περαιτέρω το χαλάζι. Να σημειώσουμε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ανοδικές κινήσεις μπορεί να είναι τόσο ισχυρές, που να έχουν ως αποτέλεσμα το χαλάζι να «εκτοξευθεί» έξω από την περιοχή των ανοδικών ρευμάτων αέρα και να πέσει στο έδαφος.

Διαδικασία δημιουργίας χαλαζιού.
Πηγή: WeatherImagery
Βίντεο που επεξηγεί την δημιουργία χαλαζιού

Εάν η διάμετρος του χαλαζιού είναι μικρή, τότε το χαλάζι μπορεί να παρασυρθεί από τους οριζόντιους ανέμους που μπορεί να πνέουν, γι’ αυτό και συνήθως το μεγάλου διαμετρήματος χαλάζι πέφτει κοντά στην περιοχή όπου παρατηρούνται οι ανοδικές κινήσεις. Στην περίπτωση που το χαλάζι «εκτοξεύεται» έξω από τα ισχυρά ανοδικά ρεύματα, τότε το μέγεθός του μπορεί να είναι μεγαλύτερο από το χαλάζι που πέφτει μέσα ή κοντά στα ανοδικά ρεύματα, λόγω του ότι το σημείο τήξης μέσα στα ανοδικά ρεύματα, βρίσκεται σε μεγαλύτερο ύψος, όπως βλέπετε στην πιο κάτω εικόνα.

Πηγή: Penn State University

Αξίζει να αναφερθεί ότι το χαλάζι, μέχρι να φτάσει το έδαφος, χάνει κάποιο μέρος του αρχικού του μεγέθους, καθώς έρχεται σε επαφή με ένα θερμότερο περιβάλλον που έχει ως αποτέλεσμα το μερικό λιώσιμό του. Να σημειώσουμε ότι, ως επί το πλείστο, χαλάζι μεγάλου διαμετρήματος παρατηρείται σε υπερκυτταρικές καταιγίδες (supercell thunderstorms), λόγω των πολύ ισχυρών ανοδικών ρευμάτων που παρατηρούνται σε τέτοιου είδους καταιγίδες και που μπορούν να διατηρήσουν τους χαλαζόκοκκους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μέσα στο νέφος, με αποτέλεσμα τη συνεχή αύξηση του μεγέθους τους. Xαλάζι όμως παρατηρείται και σε μονοκυτταρικές και πολυκυτταρικές καταιγίδες, μικρότερης όμως διαμέτρου σε σχέση με τις υπερκυτταρικές. Περισσότερα για τα 3 είδη καταιγίδων και τους κινδύνους τους, μπορείτε να διαβάσετε πατώντας στους πιο κάτω συνδέσμους:

Μονοκυτταρικές καταιγίδες: Πώς δημιουργούνται και τι προκαλούν

Πολυκυτταρικές καταιγίδες: Πώς δημιουργούνται και τι προκαλούν

Υπερκυτταρικές καταιγίδες: Πώς δημιουργούνται και τι προκαλούν

Με πόση ταχύτητα πέφτει το χαλάζι στο έδαφος;

H συγκεκριμένη ερώτηση είναι δύσκολο να απαντηθεί, αφού πολλοί παράγοντες μπορούν να παίξουν ρόλο στην ταχύτητα με την οποία το χαλάζι πέφτει στο έδαφος. Οι σημαντικότεροι από αυτούς είναι:

  1. Το μέγεθος του χαλαζιού.
  2. Η τριβή που παρατηρείται μεταξύ του χαλαζιού και του περιβάλλοντος αέρα.
  3. Οι ανεμολογικές συνθήκες (είτε οριζόντια, είτε κάθετα) που επικρατούν στην περιοχή όπου πέφτει το χαλάζι.
  4. O βαθμός τήξης του χαλαζιού.

To χαλάζι μπορεί να ανιχνευθεί μέσα από εικόνες ραντάρ;

Ναι, το χαλάζι μπορεί να ανιχνευθεί μέσω ραντάρ τύπου Doppler. Γενικά, όταν παρατηρείται χαλάζι σε μια περιοχή, τότε θα παρατηρήσουμε μεγάλες ανακλαστικότητες (Reflectivity – dbZ) στην εικόνα του ραντάρ. Λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα ανανακλαστικοτήτων του ραντάρ του Τ.Μ, όπως βλέπετε στις πιο κάτω εικόνες, χαλάζι συνήθως παρατηρείται όταν οι χρωματισμοί είναι κόκκινοι/μωβ/ασπρόμαυροι και το ύψος των νεφών ξεπερνά τα 5-6 χιλιόμετρα περίπου. Όσο πιο ψηλά βρισκόμαστε στην κλίμακα, τόσο μεγαλύτερο θα είναι και το χαλάζι που θα παρατηρηθεί. Να σημειώσουμε ότι χαλάζι μικρού διαμετρήματος μπορεί να παρατηρηθεί κατά τους ψυχρούς μήνες του έτους, με χαμηλότερες ανακλαστικότητες και μικρότερο ύψος νεφών. Στις πιο κάτω εικόνες, βλέπετε πώς φαίνονταν παλαιότερες καταιγίδες που έδωσαν χαλαζοπτώσεις, από τις εικόνες ραντάρ του Τ.Μ.

Καταιγίδες στις οποίες παρατηρήθηκε χαλάζι, όπως φαίνονταν από το ραντάρ του Τ.Μ (09 Ιουνίου 2019)
Καταιγίδες στις οποίες παρατηρήθηκε χαλάζι, όπως φαίνονται από το ραντάρ του Τ.Μ (20 Οκτωβρίου 2019)

Πού και πότε καταγράφηκε το μεγαλύτερο χαλάζι (σε διάμετρο) στην Κύπρο;

To μεγαλύτερο χαλάζι που έχει σημειωθεί στην Κύπρο, παρατηρήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2019 στην επαρχία Αμμοχώστου και πιο συγκεκριμένα στο Φρέναρος. Το χαλάζι που παρατηρήθηκε ήταν αποτέλεσμα υπερκυτταρικής καταιγίδας που επηρέασε την ευρύτερη περιοχή και, όπως μπορείτε να δείτε στην πιο κάτω εικόνα, έφτανε περίπου τα 6 cm. Το μέγεθος αυτό επιβεβαιώθηκε από τους μετεωρολόγους του Kitasweather, οι οποίοι μετέβησαν στην περιοχή, έλεγξαν και παρέλαβαν τους χαλαζόκοκκους. Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τη Νατάσα Πετάση για την αναφορά, την αρχική μέτρηση και τη διατήρηση των χαλαζόκοκκων υπό κατάλληλες συνθήκες. Nα σημειώσουμε ότι η αρχική καταμέτρηση του χαλαζιού έγινε 10-15 λεπτά αφότου έπεσε στο έδαφος και άρα ένα μικρό μέρος του είχε ήδη λιώσει. Αυτό σημαίνει ότι το αρχικό μέγεθος του χαλαζιού ήταν λίγο μεγαλύτερο από 6 cm (μέγεθος μπάλας του τένις). Το χαλάζι, βάσει αναφορών της Νατάσας, αλλά και βάσει αναφορών άλλων κατοίκων της περιοχής, δημιούργησε αρκετά προβλήματα σε περιουσίες, σπάζοντας τζάμια αυτοκινήτων και σπιτιών και καταστρέφοντας γεωργικές καλλιέργειες.

Καταμέτρηση του χαλαζιού που παρατηρήθηκε στο Φρέναρος στις 20 Οκτωβρίου 2019 από κάτοικο της περιοχής

Πού και πότε καταγράφηκε το μεγαλύτερο χαλάζι (σε διάμετρο) παγκοσμίως;

Σύμφωνα με τον ΝΟΑΑ, το μεγαλύτερο χαλάζι που έχει επίσημα καταγραφεί είναι στην Αμερική, στην περιοχή Vivian της Νότιας Ντακότα, στις 23 Ιουλίου 2010. Το χαλάζι είχε διάμετρο 8 ίντσες (20.32 cm) και ζύγιζε 0.879 kg. Να σημειώσουμε ότι μέρος του χαλαζιού είχε ήδη λιώσει μέχρι να μετρηθεί επίσημα από το προσωπικό της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας της Αμερικής (NWS), λόγω του ότι το άτομο που βρήκε το συγκεκριμένο χαλάζι, δεν μπόρεσε να το διατηρήσει στην αρχική του κατάσταση, εξαιτίας της διακοπής ρεύματος που παρατηρήθηκε στην περιοχή.

Εικόνα από το χαλάζι που παρατηρήθηκε στην περιοχή Vivian των Η.Π.Α στις 23 Ιουλίου 2010.
Πηγή: https://www.weather.gov/abr/vivianhailstone

*Σε περίπτωση που παρατηρηθεί χαλάζι μεγάλου διαμετρήματος στην περιοχή σας, θα σας παρακαλούσαμε όπως το συλλέξετε (χωρίς να θέσετε τον εαυτό σας σε κίνδυνο), μετρήστε το αμέσως, βγάλτε το μια φωτογραφία και ακολούθως ενημερώστε μας, τοποθετώντας το στην κατάψυξη για να διατηρηθεί*.

Για συνεχή ενημέρωση, μπορείτε να κάνετε LIKE και FOLLOW στη σελίδα μας στο Facebook, καθώς και subscribe στην ιστοσελίδα μας και στο κανάλι μας στο You Tube για άμεση ενημέρωση για τον καιρό

Στην κεντρική εικόνα βλέπετε σχηματικά την δημιουργία χαλαζιού. Η εικόνα αναρτήθηκε αρχικά από την μετεωρολογική υπηρεσία της Αυστραλίας.

*Το άρθρο αυτό περιέχει πληροφορίες και εικόνες από το Penn State University της Αμερικής και από τον NOAA/NWS.